 |
|
 |
Ks. Józefa Czempiela, ur.21.09.1883r. można zaliczyć do jednego z działaczy polskich na Śląsku. Oto jego krótka biografia. W drugiej połowie 1918 r. objął on stanowisko proboszcza w Dziećmarowie w powiecie głubczyckim, skąd na skutek starań ks. J. Wajdy przeniesiono go do Żędowic. Z pasją oddał się pracy społeczno-politycznej w okresie plebiscytu i powstań śląskich. W Żędowicach był przewodniczącym gminnego Komitetu Plebiscytowego, wznowił i ożywił działalność Towarzystwa Śpiewu "Cecylia". Z inicjatywy ks. Czempiela powstał przy "Cecylii" zespół teatralny. Wzmogło swą działalność Zjednoczenie Zawodowe Polskie kierowane przez Józefa Czaję. Ks. Czempiel zorganizował i prowadził 2 kursy języka polskiego. Z jego inicjatywy powstało Towarzystwo Polek, Oddział Sokołów i Polska Organizacja Wojskowa. Ks. Czempiel pod kryptonimem Makkabanus napisał w języku niemieckim i wydał w 1919 r. 110 stronicową broszurę pt. "Das Recht auf die Muttersprache im Lichte des Christentums", występując w niej w obronie nauki języka polskiego w szkołach. Po podziale Śląska w lipcu 1922 r. musiał uchodzić do Polski. Osiadł w Hajdukach (Chorzów-Batory) jako administrator, a od 1923 r. jako proboszcz parafii. Dnia 13.04.1940 r. został przez gestapo aresztowany, wywieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau. Dnia 19.06.1942 r. zginął w komorze gazowej w Nauthausen.
W sierpniu 1934 r. odbył się w Warszawie Zjazd Polaków z Zagranicy. Na ten zjazd Paweł Skowronek z Żędowic przeniósł przez granicę i z powrotem sztandar Związku Polaków w Niemczech, który odbył swój chrzest w nurcie wodnym Wisły. Tenże Paweł Skowronek i Antoni Bronder z Żędowic oraz Walenty Skowronek z Borowian przywiózł własną furmanką w parę koni spod Częstochowy w kwietniu 1921 r. karabin maszynowy, kilkadziesiąt karabinów zwykłych, skrzynkę granatów ręcznych i amunicję.
Z zabytków wieś posiada trzy XIX-wieczne czworaki murowane, trzy chałupy drewnianej konstrukcji zrębowej. Kapliczka-dzwonnica, murowana, kwadratowa, dwukondygnacyjna z pierwszej pół. XIX wieku. Wewnątrz rzeźby barokowo-ludowe św. Franciszka i Klary. Kapliczka murowana w kształcie słupa z XIX w., we wnętrzu ludowa rzeźba św. Jana Nepomucena.
Przez Żędowice przechodzi od 1858 r. kolej szerokotorowa zapewniająca łączność między Tarnowskimi Górami i Opolem.
Obecnie w Żędowicach są 2 młyny wodne w prywatnych rękach i jeden państwowy tartak.
21.11.1884 przeniesiono z Żędowic do Zawadzkiego zarząd gminy zbiorowej (AMTSBEZIRK). Powodem przeniesienia tego urzędu z Żędowic były trudności w pozyskaniu na sekretarza kogoś, kto by umiał poprawnie pisać po niemiecku. W Żędowicach w tych latach nie było takiego kandydata.
W dniach 23-25.05.1945r. Aleksander Zawadzki odbywał podróż inspekcyjną. O spotkaniu z ludnością w Żędowicach zanotował następujące szczegóły.
Zatrzymujemy się w Żędowicach powiat strzelecki. Otoczyły nas kobiety. Z początku nieśmiałe zaczynają wylewać swoje żale i bolączki. Pytamy o mężczyzn, ojców, braci. Dopiero to pytanie rozwiązuje im języki. Okazuje się, że część jest w niewoli, na robotach i dużo poległo. Brak chleba, spowodowany brakiem mąki i węgla. Jest trochę zboża, ale nie ma czym upiec".
|
Żędowiczanie wspominają tamto spotkanie z wojewodą Zawadzkim, lecz nie pamiętają już tak bardzo swych żalów i bolączek. Wspominają wzruszającą scenę, sprowokowaną wówczas przez Rozalkę Anlauf. Wojewoda przyjechał nie zapowiedziany w mundurze generała i rogatywce, w towarzystwie członków Prezydium Wojew. Rady Narodowej. Wnet koło samochodów gości zgromadziło się sporo ludzi miejscowych, z którymi wojewoda prowadził swobodną rozmowę, stojąc w swym samochodzie. I wtedy odezwała się Rozalka Anlauf, jedna z odważniejszych Żędowiczanek, w latach już zaawansowana:
"A dyć zejdą, panocku, z tego auta i staną swymi nogami na naszej ziemi. Bo to przeca polsko ziemia".
|
Wojewoda uśmiechnšł się rozrzewniony, zszedł z samochodu i zbliżył się do zebranej i coraz to powiększającej się gromady zaczęto szeptać, że to wojewoda i wtedy ktoś przyniósł na tacy chleb i sól, wręczając je generałowi. (...)
W 1881r. robotnicy huty w Żędowicach za 12h pracy otrzymywali od 0.5 do 1.62mk.
Przed rokiem 1930 założono polskie biblioteki w Strzelcach Opolskich i Żędowicach. Kierowniczką tej drugiej była Maria Guzy. 16.08.1939 z zarządzenia ministra spraw wewnętrznych nakazano ich zamknięcie i zarekwirowanie księgozbioru przez policje.
23.07.1923r. złożono wniosek o założenie polskiej szkoły podstawowej w Żędowicach dla 241 dzieci. Wszystko to było możliwe dzięki Konwencji Genewskiej, ludność polska domagać się mogła uruchomienia polskich szkół podstawowych finansowanych przez skarb państwa niemieckiego. 01.05.1925r. doszło dzięki Piotrowi Guzemu do otwarcia w Żędowicach polskiej szkoły do której uczęszczało 31 dzieci, w jego domu też była czynna polska biblioteka, zlikwidowana przez gestapo w 1938 r. Szkolę jednak zamknięto już w 1934r.
Mała Panew, rzeka w południowo-zachodniej Polsce. Długość 132 km, powierzchnia dorzecza 2132 km2. Płynie przez województwo śląskie i opolskie. Źródła na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej. Przepływa przez Równinę Opolską, Bory Stobrawskie. Rzeka silnie meandrująca. Uchodzi do Odry, poniżej Opola. Główne dopływy: Leśnica, Lublinianka, Libawa, Chrząstawa. Większe miejscowości: Kalety, Krupski Młyn, Turawa. Koło Turawy wybudowano na Małej Panewi zaporę, a utworzone w ten sposób Jezioro Turawskie jest znane jako ośrodek turystyczny.
W pobliskich lasach wzdłuż koryta rzeki Mała Panew ciągnie się aleja dębów szypułkowych, jedyna na Opolszczyźnie. Okazy tej alei posiadają obwody 220-550cm.
W oddziale lasu nr 249a znajduje się świerk pospolity o wysokości 30m. i obwodzie 320cm. Okaz ten należy do bardzo ciekawych gdyż gatunek ten rzadko osiąga takie rozmiary. W tym samym oddziale jest 8 dębów o obwodach 360-560cm.
|
 |
|
 |
|
